Propaganda

Propaganda (1999), Sinan Çetin'in yönettiği, başrolünde Kemal Sunal'ın olduğu acı-tatlı bir Türk komedi-dramasıdır. Film, 1948 yılında Türkiye ile Suriye arasında resmi sınırın çizilmesi göreviyle küçük bir Anadolu kasabasına gönderilen gümrük memuru Mehdi'nin (Kemal Sunal) hikâyesini anlatır. Mehdi, aslında bu kasabada doğup büyümüş, çocukluk arkadaşlarıyla, akrabalarıyla ve ilk aşkı Rabia ile burada yaşamıştır. Ancak devletin emri kesindir: iki ülke arasına dikenli tellerden bir sınır çekilecek, geçişler yasaklanacaktır.

Sorun şudur ki, çizilen bu hat kasabayı tam ortadan böler. Bir tarafta kalanlar Türkiye vatandaşı, diğer tarafta kalanlar ise bir anda Suriye vatandaşı olur. Akrabalar, sevgililer, komşular, hatta aynı ailenin fertleri bile tellerin iki yakasında kalır. Mehdi'nin en yakın arkadaşı Rıza ve büyük aşkı Rabia tellerin öte yanında kalınca, memurun görevi ile kalbi arasında trajik bir çatışma başlar. Rabia, tellerin öbür tarafında başka biriyle evlendirilmek üzeredir ve Mehdi bunu yalnızca uzaktan izleyebilir.

Film, bürokrasinin soğuk mantığı ile insan sevgisinin sıcaklığı arasındaki uçurumu, Kemal Sunal'ın o bildik mahzun mizahıyla harmanlar. Kasabalıların sınırı delme, teli kesme, çocukları öbür tarafa kaçırma girişimleri hem güldürür hem yürek burkar. Bir düğün alayının tellerin arasından geçmeye çalışması, cenazelerin karşı tarafa uzaktan selamlanması gibi sahneler, siyasi sınırların insan hayatını nasıl parçaladığını çıplak bir şiirsellikle gösterir.

Propaganda, Kemal Sunal'ın kariyerinin en olgun, en dramatik performanslarından birini içerir; onun geleneksel komedi kalıplarından sıyrılıp derin bir trajik figüre dönüştüğü nadir yapımlardan biridir. Film, milliyetçilik, aidiyet, aşk ve devletin bireyin hayatına müdahalesi üzerine sessiz ama sarsıcı bir eleştiri sunar. Sinan Çetin, sınırın yalnızca coğrafi değil, insani bir yara olduğunu, propagandanın ise bu yarayı meşrulaştırma aracı olduğunu unutulmaz sahnelerle anlatır.